SOCAR Proceedings

SOCAR Proceedings

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun rəsmi nəşri olan "SOCAR Proceedings" jurnalı 1930-cu ildən nəşr edilir və neft–qaz sənayesinin mütəxəssisləri, aspirantları və elmi işçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Jurnal beynəlxalq sitatgətirmə sistemi Scopus, Rusiya Elmi Sitatgətirmə İndeksi və EI’s Compendex, Petroleum Abstracts (Tulsa), Chemical Abstracts, Inspec xülasələndirmə sistemlərinə daxildir.

2017-ci ildə beynəlxalq indekslədirmə və xülasələndirmə sistemi Emerging Sources Citation Index daxil olunub.

V.Yu.Kerimov, R.N.Mustayev, Vu Nam Hay

Serqo Orconikidze adına Rusiya Dövlət Geoloji Kəşfiyyat Universiteti, Moskva, Rusiya

Ağ Pələng yatağının karbohidrogenlərinin mənşəyi (Vyetnam selfi)


Məqalədə Vyetnam şelfinə (Kyulong hövzəsi) məxsus, o cümlədən kristallik fundamentdə yerləşən neftlərin geokimyəvi tədqiqinin nəticələrinə baxılmışdır. Karbohidrogenlərin paylanması fundamentində yerləşən «Ağ Pələng» yatağının neftləri Oliqosen və Miosenin çöküntü laylarının çoxsaylı neft yataqlarının neftlərindən heç bir şəkildə fərqlənmir. Bütün dünyadakı üzvi mənşəli neftlərdə olduğu kimi, «Ağ Pələng» yatağındakı neftlərdə də müntəzəm C12 və C17 izoprenanları və C22 və C27 xeylantanları (trisiklik terpanlar) olmur. Bu neftləri fərqləndirən xüsusiyyət С19- С29 xeylantanlarının miqdarının çox olması, neoadiantanın adiantana və hopanların steranlara nisbətinin yüksək olmasıdır. Bütün bu göstəricilər həmin neftlərin generasiyasında bakteriyaların böyük rol oynadığını göstərir. Aparılan tədqiqatlar çöküntülərin üzvi maddələrinin və neftlərin biomarker parametrlərinin oxşar olduğunu göstərmişdir ki, bu da Vyetnam şelfindəki fundament yataqlarına məxsus neftlərin üzvi mənşəyini təsdiqləyir. Göstərilmişdir ki, karbohidrogen yığılmaları Kyulong Hövzəsinin fundamentində ikinci dəfəki yatımdır və onların əmələ gəlmə mənbəyinə Oligosen və Miosen dövrülərinə aid çöküntü ana neft komplekslərinin üzvi maddəsi xidmət göstərmişdir.

Açar sözlər: «Ağ Pələng»; biomarker; karbohidrogenin mənşəyi; fundament.


DOI: 10.5510/OGP20210100474

E-mail: r.mustaev@mail.ru


A.M.Salmanov1, E.Ş.Qaragözov2, E.H.Əhmədov2

1«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan;

2Azneft İB, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Strukturların mürəkkəblik dərəcəsinə görə yeni təsnifat modeli


Məqalə Cənubi Xəzər Hövzəsində mövcud olan antiklinal strukturların mürəkkəblik xarakteristikasına əsaslanan təsnifat modelinin tərtibinə həsr edilmişdir. Strukturların mürəkkəblik dərəcəsinin müəyyənləşdirilməsi zamanı tektonik blokların sayı ilə yanaşı, strukturun yatma dərinliyi də nəzərə alınmışdır. Strukturlar dənizin dərinliyindən asılı olaraq təsnif edilmiş və ilk dəfə olaraq hövzənin Azərbaycan sektoru üçün mürəkkəblik xəritəsi tərtib edilmişdir. Bu xəritə geoloji-kəşfiyyat işlərinin növbəliliyinin əsaslandırılması üçün istifadə edilə bilər.

Açar sözlər: struktur; mürəkkəblik dərəcəsi; təsnifat; yataq; neft və qaz; məhsuldarlıq.


DOI: 10.5510/OGP20210100475

E-mail: elvin.ahmadov@socar.az


R.B.Abuyev1, Q.A.Axmetjanova2, K.M.Qizemann3 

 1«KMG İnjiniring» MMC-nin Atırau şəhərində filialı, Atırau, Qazaxıstan;

2K.İ.Satpayev adına Qazax Milli Texniki Tədqiqat Universiteti,  Alma-Ata, Qazaxıstan;

3«KazGerMunay» MMC, Qızılorda, Qazaxıstan 

Aksay yatağının M-II-4 horizontunun laylarının korrelyasiyasının litoloji tərkibə görə dəqiqləşdirilməsi 


Məqalədə «Aksay» yatağı daxilində M-II-4 məhsuldar horizontunun kollektorlarının müxtəlif litoloji tiplərə ayrılmasının əsaslandırılması üçün kern nümunəsinin laboratoriya tədqiqatlarının və quyuların geofiziki tədqiqat materiallarının interpretasiyasının nəticələri göstərilmişdir. Tədqiq edilən geoloji kəsik qumdaşından, qravelitdən, gil və qumdaşı laycıqlardan ibarət karbonatlı-gilli sementlə olan konqlomeratlardan ibarətdir. Aparılan tədqiqatların nəticələrinə əsasən, bütün geoloji və geofiziki məlumatlar nəzərə alınmaqla, kollektorlar alevrit-qumdaşılı; karbonatlı sementlə olan qravelit- konqlomerat; gil və qumdaşı laycıqlarından ibarət karbonatlıgilli sementlə olan qravelit- konqlomerat kimi tiplərə bölünmüşdür. Əldə olunan nəticələr yatağın geoloji modeli qurularkən nəzərə alınmış, tədqiqat işlərinin gələcək istiqamətləri ilə bağlı  tövsiyələr verilmişdir.

Açar sözlər: Cənubi Torqay neftli-qazlı hövzəsi; quyuların geofiziki tədqiqi; kollektorların süzülmə-tutum xassələri; məhsuldar lay; qravelitlər; konglomeratlar.


DOI: 10.5510/OGP20210100476

E-mail: abuyev.r@llpcmg.kz Elvr.az


İ.Y.Şirəli1, R.A.İbrahimov2, A.S.Məmmədov1

1SOCAR-ın Sənayedə Təhlükəsizlik İdarəsi, Bakı, Azərbaycan;

2Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetı, Bakı, Azərbaycan

Dəniz qazıma qurğularında qazımada  hidromonitor baltalar işlətdikdə  dağ süxurlarının dağıdılması mexanizmi Maili istiqanin inkişaf etdirilməsi


Dəniz qazıma qurğuslarından hidromonitor baltalarla quyular qazıldıqda qazıma məhlulunun şırnağının dağ süxuruna hidromexaniki təsirindən əlavə olaraq hidromonitor effekt artır. Bu zaman süxur daha da tez dağılır. Məlum olur ki, dağ işlənməsində hidromexaniki təzyiqin təsirindən yüksən şırnaq basqısı yaranır ki, bu da balta dəliklərində keçərək süxurda pulsasiyalar yaradır. Beləliklə dağ süxurlarında dəyişən gərginliklər nəticəsində süxurda yorulma hadısəsi baş verir.

Açar sözlər: qazıma; hidromonitor balta; dəniz qazıma qurğusu; süxurların dağıdılması; hidromexaniki təzyiq; elastiki dalğalar.


DOI: 10.5510/OGP20210100477

E-mail: anar.s.mammadov@socar.az


E.İ.Krıjanivskiy, O.Yu.Vityaz, V.Tırlıç, R.Xrabovskiy, V.Artyom 

İvano-Frankovsk Dövlət Neft və Qaz Texniki Universiteti, İvano-Frankovsk, Ukrayna 

Endirmə-qaldırma əməliyyatları zamanı qazma kəmərinin borularının dağılma şərtlərinin qiymətləndirilməsi 


Ehtiyatda olan və sürəkli istimar edilən qazma borularının metalının dağılmasının güc meyarı eksperimental olaraq qiymətləndirilmişdir. Endirmə-qaldırma əməliyyatları zamanı xarici və ya daxili eninə həlqəvi çatları olan tədqiq edilən qazma borularının mümkün dağılma şərtləri müəyyən edilmişdir. Endirmə-qaldırma əməliyyatları zamanı dinamiki yüklərin təsirinin nəzərə alınması ilə, qazma kəmərinin çəkisi ilə qazma borularında olan kritik xarici və ya daxili eninə həlqəvi çatların dərinliyi arasındakı qarşılıqlı əlaqə təyin edilmişdir. Göstərilmişdir ki, istismar boru kəmərinin 1.4 km-dən daha böyük dərinliklərə endirilməsi zamanı daxili eninə həlqəvi çatlar, 1.4 km-ə qədər olan dərinliklərdə isə xarici eninə həlqəvi çatlar daha təhlükəlidirlər.

Açar sözlər: gərginlik intensivliyinin kritik əmsalı faktoru; xarici və ya daxili enenə həlqəvi çatların kritik ölçüsü; xarici və ya daxili eninə həlqəvi çatlaqın xarakterik dərinliyi.


DOI: 10.5510/OGP20210100478

E-mail: o.vytyaz@gmail.com


V.C.Abdullayev

«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Qazlift quyularında maye-qaz qarışığının axınının hesablanmasına yeni yanaşma


Məqalədə maili quyularda aparılmış tədqiqatlar və hesablamalar əsasında maili qazlift quyularında silfonlu qazlift klapanlarının hesablanmış təzyiqinə tənzimlənməsi üsulu işləmiş və qazlift klapanlarının qaldırıcı borular boyu yerinin təyini metodikası verilmişdir. Hesablamalar nəticəsində birinci qazlift klapanının açılma təzyiqi qazın işəburaxma təzyiqinə bərabər götürülərək, sonrakı klapanların açılma təzyiqi əvvəlki qazlift klapanlarından 0.05- 0.175 MPa kiçik, sonuncu klapanla ondan əvvəlki klapan arasında təzyiq fərqi 0.28-0.35 MPa  götürülməsi təklif olunmuşdur.

Açar sözlər: qazlift klapanı; şaquli və maili qazlift quyuları; təzyiq; təzyiq qradienti; xüsusi qaz sərfi; maye-qaz qarışığı; nasos kompressor boruları; meyl bucağı.


DOI: 10.5510/OGP20210100479

E-mail: vugar.abdullayev@socar.az


E.T.Baspayev

«OPTIMUM» Layihə İnstitutu SC, Aktau, Qazaxıstan

Quyunun quyudibi zonasının dalğa-zərbə ilə işlənməsi üçün yeni quyuağzı qurğu 


Lay və quyu arasındakı hidrodinamik əlaqənin bərpa edilməsi, süzülmə müqavimətlərinin azaldılması məqsədilə quyunun quyudibi zonasına dalğa-zərbə ilə təsir üçün quyuağzı qurğunun yeni konstruksiyası işlənmişdir. Konstruksiyadan istismar quyularının mənimsənilməsi və təmiri zamanı quyu vasitəsilə məhsuldar laya təsir etmək yolu ilə neftveriminin yüksəldilməsi üçün istifadə edilə bilər. Məqalədə etibarlı konstruksiyanın yaradılması və sıxılmış havanın aşağı təzyiqlə arası kəsilmədən və fasiləsiz verilməsi ilə quyuağzı qurğunun bağlanma və açılma tezliyinin artması problemi həll olunur ki, bu da ondan quyuda təzyiqin zərbə və təzyiq düşgüsü dalğalarını yaratmaq üçün istifadə olunmasına imkan verir. İşlənmiş qurğunun tətbiqi, «lay-quyu» sistemində hidrodinamik əlaqələri yaxşılaşdırır, bununla da süzülməni asanlaşdıraraq, məhsuldar layın aşağı keçiricilikli və təcrid olunmuş zonalarını işlənməyə cəlb edir ki, bu da onun neftveriminin yüksəldilməsinə və neftin maya dəyərinin aşağı düşməsinə səbəb olur.

Açar sözlər: neftveriminin artırılması; dalğa-zərbə üsulu; layın quyudibi zonası; quyuağzı qurğu; şiber siyirtməsi; layın keçiriciliyi.


DOI: 10.5510/OGP20210100480

E-mail: baspaev1989@gmail.com


A.R.Kondrat1, S.M.Rudıy2, M.İ.Rudıy2

1İvano-Frankovsk Dövlət Neft və Qaz Texniki Universiteti,

İvano-Frankovsk, Ukrayna; 2«Ukrnafta» ETLİ ASC, İvano-Frankovsk, Ukrayna

Hasilat quyu laylarına təsir üçün ən səmərəli SAM kimi «Karpatol» ticarət nişanlı  neft sulfonatları


Neft sulfonatlarının istifadəsi ilə təsir texnologiyalarının eksperimental tədqiqatları və təcrübi-mədən sınaqlarının nəticələri göstərmişdir ki, Karpatoldan istifadə etməklə, SAM sulu məhlulu – karbohidrogen (neft, kondensat, kerosin) sərhəddində fazalararası gərginliyin əhəmiyyətli dərəcədə azalması; qalıq neftin sıxışdırılma əmsalının yüksəlməsi; su-neft emulsiyalarının dağılması; kolmatasiyaya uğramış mədən süxur nümunələrinin ilkin keçiriciliyinin qismən bərpa olunması; SAM məhlulunun keçiriciliyinə görə qeyribircins olan laylara nüfuzetmə qabiliyyətinin artması; SAM məhlullarının hidrofob laylara nüfuzetmə qabiliyyətinin artması; yüksək özlülüklü neftlərə təsir; laya təsir işlərinin aparılmasından sonra quyuların mənimsənilməsi prosesinin yaxşılaşması; Karpatol istifadəsi ilə təsir texnologiyalarının kifayət qədər yüksək texnoloji səmərəliliyi; işləmədən sonra layın məhsuldarlıq əmsalının artması sayəsində əhəmiyyətli iqtisadi effektə nail olunur.

Açar sözlər: neft; neft sulfonatları; səthi aktiv maddə; səthi gərilmə; sıxışdırılma əmsalı; hidrofob lay; quyunun məhsuldarlığı.


DOI: 10.5510/OGP20210100481

E-mail: alexkondratr@gmail.com


A.M.Svalov

  REA-nın Neft və Qaz Problemləri Institutu, Moskva, Rusiya

Kompakt əlavənin quyunda boru kəmərinin xüsusi titrəyişlərinin tezliklərinə təsiri


Məqalədə quyuda boru kəmərinə edilən kiçik ölçülü əlavənin onun uzununa titrəyişin xüsusi tezliyinə təsiri tədqiq edilmişdir. Kiçik parametr üzrə asimptotik paylanmanın köməyi ilə, boru kəmərinin rəqs dövrünün dəyişməsini bircins kəmərinin titrəyiş dövrünə edilən müəyyən əlavə kiçik toplanan şəklində təsvir edən analitik nisbət əldə edilmişdir. Ədədi hesablamalarla göstərilmişdir ki, böyük kompakt əlavəsi olan kəmərin titrəyiş dövrü ilə bircins kəmərin titrəyiş dövrü arasında ~20% həddində fərq olduqda, əldə edilmış analitik nisbətlər böyük kompakt əlavəsi olan kəmərin titrəyiş dövrünü demək olar ki, dəqiq təsvir edir. Alınan nəticələr quyuların qazılması zamanı rezonans təzahürlərinin qarşısının alınmasında, həmçinin hasilat quyularının quyudibi zonasına təsir üçün nasos-kompressor boru kəmərinin uzununa titrəyişlərindən optimal istifadə edilməsində faydalı ola bilər.

Açar sözlər: xüsusi titrəyişin tezliyi; boru kəməri; quyu; kiçik ölçülü əlavə.


DOI: 10.5510/OGP20210100482

E-mail: svalov@ipng.ru


D.A.Mirzoyev

  İ.M.Qubkin adına Rusiya Dövlət Neft və Qaz Universiteti, Moskva, Rusiya

Kontinental şelf neft-qaz resurslarının mənimsənilməsinin əsas xüsusiyyətləri


Proqnoz qiymətləndirmələrinə əsasən, Rusiya Federasiyasının kontinental neft-qaz yataqlarının tükənməsi 30-50%, kontinental şelf yataqlarınınkı isə 1%-dən daha az təşkil edir. Bu səbəbdən də, yanacaq-enerji kompleksi sistemində ehtiyat artımının əsas həcmləri, neft və qaz hasilatı kontinental şelf resursları və ehtiyatları hesabına planlaşdırılmalıdır. Məqalədə kontinental şelf neft-qaz yataqlarının mənimsənilməsinin əsas xüsusiyyətlərinə və dəniz neft-qaz mədənlərinin növlərini müəyyənləşdirən meyarlara baxılmışdır.

Açar sözlər: neft-qaz yataqlarının mənimsənilməsi; kontinental şelf; dəniz yataqlarınınabadlaşdırılması obyektləri; layihələndirmə; dəniz neft-qaz yataqlarının tikintisi və istismarı.


DOI: 10.5510/OGP20210100483

E-mail: D_Mirzoev@vniigaz.gazprom.ru


N.A.Vəliyev1, M.А.Camalbəyov2, X.M.İbrahimov2, İ.R.Həsənov2

1SOCAR, Bakı, Azərbaycan,

2SOCAR «Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, Bakı, Azərbaycan

Azərbaycan yataqlarında neftvermənin artırılması üçün CО2 qazının tətbiqi perspektivləri haqda


Neftvermənin artırılması və hasilatın intensivləşdirilməsi məqsədi ilə karbon qazının (CО2) tətbiqi üzrə aparılan müasir elmi tədqiqatlar və dünyada mövcud olan təcrübə araşdırılmışdır. Azərbaycanda potensialın mövcudluğunu nəzərə alaraq araşdırma əsasında CО2 qazının Azərbaycanın əksər yataqlarında tətbiqi imkanları öyrənilmiş, bu və ya digər CО2 texnologiyasının tətbiqinin mümkünlüyü baxımından onların qruplara bölünməsi həyata keçirilmişdir. Azərbaycanda CО2 mənbələrinin mövcudluğunu və onun unikal fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq Azərbaycan yataqlarında neftvermənin və hasilatın intensivləşdirilməsi üçün karbon qazının tətbiqinin böyük perspektivlərə malik olması müəyyən edilmişdir.
Açar sözlər: karbon qazı; hasilatın intensivləşdirilməsi; neftvermənin artırılması; ifrat kritik vəziyyət.


DOI: 10.5510/OGP20210100484

E-mail: mehemmed.camalbeyov@socar.az


K.İ.Mətiyev, A.M.Səmədov, Ə.D.Ağa-zadə, M.E.Əlsəfərova, F.M.Əhmədov

SOCAR Neftqazelmitədqiqatlayihə institutu, Bakı, Azərbaycan

Neft üçün depressor aşqarının işlənməsi və onun xassələrinin tədqiqi


Parafinli neftlərin donma temperaturunu azaltmaq üçün depressor aşqarı işlənmişdir. Depressor aşqarının tərkibinə (qeyri-ionogen) səthi-aktiv  maddə, depressor xassəli komponent və həlledici daxildur. İşlənmiş tərkiblərin depressor xassələri öyrənilmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, tərkiblər neft qarışığına 0.02% kütlə qatılıq ilə əlavə edildikdən sonra onun donma temperaturu +31 oC-dən -3 ÷ +7 оС, qatılıq 0.04% kütlə ilə olduqda isə -5 ÷ +4 оС-yə qədər azalır. İşlənmiş tərkiblərin təsirindən neftin özlülüyü +35 oC-də 46.3 mPa·s-dən 22.1 ÷ 27.7 mPa·s-dək, +40 оС-də isə 38.2 mPa·s-dən 16.6 ÷ 21.6 mPa·sdək azalır. Özlülüyün azalmasının effektivlik dərəcəsi qeyd olunan temperaturlarda müvafiq olaraq 40.2 ÷ 51.6% и 43.5 ÷ 56.5% təşkil edir. Daha yüksək depressor xassəsini 8, 14 və 17 nömrəli tərkiblər göstərirlər.

Açar sözlər: depressor aşqarı; depressor xassəsi; səthi-aktiv maddə; reagent; donma temperaturu; özlülük; effektivlik dərəcəsi.


DOI: 10.5510/OGP20210100485

E-mail: kazim.metiyev@socar.az