SOCAR Proceedings

SOCAR Proceedings

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun rəsmi nəşri olan "SOCAR Proceedings" jurnalı 1930-cu ildən nəşr edilir və neft–qaz sənayesinin mütəxəssisləri, aspirantları və elmi işçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Jurnal beynəlxalq sitatgətirmə sistemi Scopus, Rusiya Elmi Sitatgətirmə İndeksi və EI’s Compendex, Petroleum Abstracts (Tulsa), Chemical Abstracts, Inspec xülasələndirmə sistemlərinə daxildir.

2017-ci ildə beynəlxalq indekslədirmə və xülasələndirmə sistemi Emerging Sources Citation Index daxil olunub.

Ə.M.Salmanov1, B.İ.Məhərrəmov1, Q.A.Abbasov1, R.M.Hüseynov1, G.T.Abdullayeva2

1SOCAR «Neftqazelmitədqiqatlayihə» institutu, Bakı, Azərbaycan; 2Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti, Bakı, Azərbaycan

Eosen çöküntülərində qeyri-antiklinal tələlərin kəsilişində litofasiya qalınlıqlarının dəyişilmə xüsusiyyətləri (Azərbaycanın Kür və Qabırrı çaylararası rayonu timsalında)


Aparılmış geoloji-geofiziki tədqiqatlara əsasən müəyyən edilmişdir ki, Kür və Qabırrı çaylararası rayonun cənub zonasında alt Eosen çöküntüləri gilli-qumlu, orta Eosen çöküntüləri zonanın cənub, cənub-qərb hissəsində vulkanogen-çökmə (tufogen-terrigen) litofasiyada yayılmışdır, şimal-şərq və şərq istiqamətində litoloji tərkib dəyişərək tufogen-terrigen litofasiya terrigen-karbonat litofasiyaya keçir, üst Eosen çöküntüləri gilli litofasiyada yayılmışdır. Rayonun şimal zonasında isə alt Eosen çöküntüləri terrigen-karbonatlı, orta Eosen çöküntüləri çeşidlənmiş tufogen-terrigen, üst Eosen çöküntüləri terrigen-karbonatlı litofasiyada yayılmışdır. Qalınlıqların təhlili göstərir ki, Tovuz-Qazax, Qıraq Kəsəmən və Məmmədtəpə sahələrində alt Eosenin qumlu horizontları lokal sahələrdə yayılmış və linzavari yatım əmələ gətirmişlər. Bu da litoloji tip tələlərin yaranmasində üst Eosen çöküntülərində, xüsusilə kəsilişin aşağı hissəsində əlverişli çatlı terrigen-karbonat kollektorların və litoloji, stratiqrafik tip tələlərin mövcud olacağını ehtimalı yüksəkdir.

Açar sözlər: tektonika; litologiya; litofasiya; struktur; çöküntütoplanma; yataq; qeyriantiklinal tələ; üzvi maddə; neftqazlılıq.


DOI: 10.5510/OGP20190200383

E-mail: Ahmed.Salmanov@socar.az


V.V.Muxametşin, L.S.Kuleşova

Ufa Dövlət Neft Texniki Universiteti, Ufa, Rusiya

Məhdud informasiya şəraitində aşağı məhsuldar neft laylarının suvurma sistemlərinin əsaslandırılması


Qərbi Sibir neft-qaz vilayətinin kəşfiyyatdan çıxan terrigen kollektorlarında aşağı məhsuldar layların müxtəlif qrupları üçün səmərəlilik səviyyəsi aşağı olan layların işlənməyə aktiv cəlb edilməsi məqsədi ilə qazma strategiyasının, suvurma sistemlərinin, quyu torlarının sıxlığının və onların yerləşmə sistemlərinin axtarışı və əsaslandırılması, suvurma və hasilatın təşkilınə qeyri-ənənəvi yanaşmalardan, hasilat və vurucu quyuların optimal quyudibi təzyiqlərindən və iş rejimlərindən istifadə zərurəti vaxtı (üfqi, çoxquyudibli, çoxlüləli quyulardan istifadə və s.) müxtəlif məsələlərin həllinə metodik yanaşma təklif edilmişdir. Yanaşma geoloji-kəşfiyyat işlərinin aparılması mərhələsində hidrodinamik modellərdən istifadə müəyyən çətinliklər yaratdıqda laylar haqqında zəruri həcmdə və dəqiqlikdə alına bilən informasiyadan istifadəyə əsaslanır. Məsələlərin həllinə analogiyalar üsulundan istifadə ilə differensiallaşdırılmış yanaşma zərurəti göstərilmişdir.

Açar sözlər: yataqların kəşfiyyatdan çıxışı; az məhsuldar yataqlar; analogiyalar üsulu; konturdaxili suvurma.


DOI: 10.5510/OGP20190200384

E-mail: vv@of.ugntu.ru


Ə.Q.Novruzov1, V.Q.Qədirov1, Ə.X.Urmonov2

1«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan; 2«Özbəkgeofizika» SC-nin «FGE» filialı, Kokand, Özbəkistan

Fərqanə çökəkliyinin cənub bortunda geofiziki üsullar kompleksi ilə neft və qaz yataqlarının proqnozlaşdırılması


Məqalədə Fərqanə çökəkliyinin cənub bortunda Uçtol-Kutarma sahələrində karbohidrogen yataqlarının birbaşa proqnozlaşdırılması üzrə seysmik SDÜ, yüksəkdəqiqlikli qravimetrik və maqnitometrik kəşfiyyatla aparılmış tədqiqatlar öz əksini tapmışdır. Tədqiqat sahəsində neft və qaz yataqları ilə əlaqələndirilən bir sıra anomaliya qeyd edilmiş, axtarış-qazma işlərinin yerinə yetirilməsi tövsiyə olunmuşdur. Kutarma sahəsində 1 saylı axtarış quyusunun nəticələrinə görə aşkar edilmiş anomaliyalar qismən öz təsdiqini tapmışdır.

Açar sözlər: seysmik kəşfiyyat; sınan dalğa; qravimaqnit kəşfiyyat; ağırlıq qüvvəsi anomaliyası; tələ; neft və qaz yataqları; geomorfologiya; зaleogen; təbaşir-yura; kollektor.


DOI: 10.5510/OGP20190200385

E-mail: ali.novruzov@socar.az


Ya.A.Lətifov

SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Sulaşmış qeyri-bircins laylara yeni kompozisiya ilə təsirin tədqiqi


Hazırkı məqalədə işlənmənin son mərhələsində olan və məsamələrində böyük həcmdə qalıq neft saxlayan sulaşmış və qeyri-bircins laylara çöküntüəmələgətirici kompozisiya ilə təsirin nəticələri verilmişdir. İşlənilmiş yeni kompozisiya lay suları ilə qarşılıqlı təsirdə olduqda koaqulyasiya və flokulyasiya nəticəsində layda dayanıqlı çöküntülər əmələ gətirir. Bu çöküntülər hətta yüksək təzyiqlərdə belə sulaşmış layın məsamələrinə hoparaq, öz dayanıqlığını saxlayır (yəni, məsamələrdən yuyulmur). Nəticədə məsamələrində qalıq nefti olan azkeçiricilikli zonaların sonradan vurulan işçi agentlə əhatəsi yaxşılaşır. Bu da neftin işçi agentlə sıxışdırılma əmsalının artmasına imkan verir.

Açar sözlər: sulaşma; qeyri-bircins lay; yeni çöküntüəmələgətirici kompozisiya; əsaməli mühit; keçiricilik; yüksəkkeçiricilikli zona; azkeçiricilikli zona; qalıq neft; araqatı; qələviləşdirilmiş su.


DOI: 10.5510/OGP20190200386

E-mail: Yashar.Latifov@socar.az


S.C.Rzayeva

«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Yüksək mineralizasiyalı suları olan layların neftveriminin artırılmasının yeni mikrobioloji üsulu


Məlumdur ki, neft yataqlarının yüksək mineralizasiyalı lay suları mikrobioloji proseslərin inkişafına mane olur. Laya mikrobioloji təsir üsullarının səmərəliliyinin və onların yüksək mineralizasiyalı suları olan laylarda tətbiq imkanının artırılması üçün layın neftveriminin artırılmasının yeni mikrobioloji üsulu işlənmişdir ki, burada orqanik substratın vurulmasından əvvəl aşağı duzluluqlu bufer mayesindən araqatı yaradılır. Bu halda neftin sıxışdırılma əmsalı 74% təşkil edəcək. Orqanik substrat kimi süd zərdabının iki növünün kompozisiyası istifadə olunur. Eksperimental olaraq bioreagentlərin kompozisiyasının optimal nisbəti müəyyən edilmişdir. İşlənmiş texnologiya tullantısız texnologiyaların yaradılması və işlənilən yataqların ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması məsələlərini həll etməyə imkan verir.

Açar sözlər: biotexnologiya; neftverimi; yüksək mineralizasiyalı su; mikroorqanizmlər; model; sıxışdırma əmsalı.


DOI: 10.5510/OGP20190200387

E-mail: rsabina73@mail.ru


E.M.Abbasov1, N.A.Ağayeva1, Ş.A.Kərimova2

1«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan; 2AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu, Bakı, Azərbaycan

Layın deformasiyasını nəzərə alaraq qaz quyusunun inteqral modelləşdirilməsi


Layın deformasiyasını nəzərə alaraq lay–quyu sistemində qazın hərəkət tənlikləri həll edilərək inteqral model qurulur. Quyuağzı parametrlərdən istifadə edilərək vahid zamanda laydan quyuya axan qazın miqdarı və quyu dibi təzyiq təyin edilir.

Açar sözlər: filtrasiya; Laplace çevrilməsi; qazın hərəkəti; qaz axını; diferensial tənlik; kollektorun deformasiyası; elastik dalğalar.


DOI: 10.5510/OGP20190200388

E-mail: aelhan@mail.ru


A.E.Şikanov1, Yu.F.Juykov2, A.V.İlinskiy2, Ye.A.Şikanov2

1Milli Nüvə Tədqiqatları Universiteti «MİFİ», Moskva, Rusiya; 2Ali Məktəb Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Geofiziki və Radiasiya Texnologiyaları İnstitutu, Moskva, Rusiya

Neytron karotaj üsullarının istifadəsi ilə ultrasəs təsiri zamanı neft layının keçiriciliyinin artmasının tədqiq edilməsi


Məqalədə neft quyusunun quyudibi zonasına ultrasəs dalğaları vasitəsilə akustik təsir prosesinin tədqiqat nəticələri gostərilmisdir. Akustik dalğanın güc sıxlığını və onun sönmə əmsalını qiymətləndirməyə imkan verən düsturlar alınmışdır. Neytron karotajın üç müxtəlif metodikası əsasında eksperimental olaraq quyudibi zonanın keçiriciliyinin artırılması üçün akustik təsirin səmərəliliyi göstərilmişdir. Sınaqlar Tatarstanın və Qərbi Sibirin neft obyektlərində aparılmışdır. Quyuda ultrasəs şüalandırıcının həddi intensivliyinin və neft layına səmərəli akustik təsirin dərinliyinin qiymətləndirilməsi üzrə məlumatlar göstərilmişdir.

Açar sözlər: neft; quyu; keçiricilik; debit; ultrasəs; akustik təsir; neytron nəzarəti.


DOI: 10.5510/OGP20190200389

E-mail: aeshikanov14@mail.ru


S.Çunsin, Ç.Tsaysuy, L.Ruifan

İqtisadiyyat və İdarəetmə İnstitutu, Çin Neft Universiteti (Şərqi Çin), Tsidao, Çin

Şist qaz boru kəmərlərinin çəkilməsi üçün həllərin qəbulunun çoxfaktorlu üsulu ilə proqram-tövsiyyə


Yataqların kəşfiyyatı və işlənməsi prosesinin ayrılmaz hissəsi olan mövcud boru kəmərləri şist qazının istehlak bazarına çatdırılımasına müəyyən məhdudiyyətlər yaradır ki, buda onun komersialaşmasına təsir edir. Məqalədə, Çinin boru kəmərləri şəbəkəsinin cari vəziyyətini nəzərə almaqla, boru kəmərlərinin çəkilməsinin optimal marşrutuna tələbləri əsasında təsir edici amillərin indeksləşmə sistemi təklif edilir. Bu indeksləşmə sistemi əsasən təsiredici amillərin beş aspektini əhatə edir: mühəndislik, iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, ətraf mühit və kommersiya potensialı. Bütün mümkün məhdudiyyətləri nəzərə almaqla, intuisionist qeyri-səlis çoxluqlara əsaslanan şist qazının nəql marşrutlarının layihələndirilməsində optimal həllərin qəbul edilməsi üçün çoxfaktorlu üsulu (HQÇÜ) təqdim edilmişdir. Nəqletmə marşrutlarının həll variantlarının nümunəsində, HQÇÜ əsasında həllərin qəbul edilməsi prosesi təqdim edilmişdir.

Açar sözlər: şist qaz boru kəməri; həllərin qəbul edilməsi üçün çoxfaktorlu üsul; boru kəmərlərinin marşrutlarının planlaşdırılması; intuisionist qeyri-səlis çoxluqlar.


DOI: 10.5510/OGP20190200390

E-mail: jinchunqing@salyanoil.com


R.M.Əliquliyev, T.X.Fətəliyev, Ş.A.Mehdiyev

AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu, Bakı, Azərbaycan

Sənaye əşyalarının interneti: neft-gaz kompleksində avtomatlaşdırmanın təkamülü


Müasir informasiya texnologiyalarının, o cümlədən əşyaların internetinin istifadəsi neft-qaz kompleksində istehsalın effektivliyinin artırılmasında mühüm rol oynayır. Bu sahədə həllər daim inkişaf edir və karbohidrogen ehtiyatlarının kəşfiyyatı və aşkarlanması sürətinin artırılması, neft hasilatının inkişaf etdirilməsi və insan sağlamlığı, təhlükəsizliyi və ətraf mühit üzrə risklərin azaldılması baxımından böyük üstünlüklər verir. Məqalə bu məsələlərin öyrənilməsinə və sənaye əşyalarının İnternetinə əsaslanan sistemin konseptual modelinin işlənməsinə həsr olunub.

Açar sözlər: əşyaların interneti; sənaye əşyalarının interneti; kiber-fiziki sistemlər; neft-qaz kompleksi; WSN; SCADA.


DOI: 10.5510/OGP20190100382

E-mail: secretary@iit.science.az