SOCAR Proceedings

SOCAR Proceedings

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun rəsmi nəşri olan "SOCAR Proceedings" jurnalı 1930-cu ildən nəşr edilir və neft–qaz sənayesinin mütəxəssisləri, aspirantları və elmi işçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Jurnal beynəlxalq sitatgətirmə sistemi Scopus, Rusiya Elmi Sitatgətirmə İndeksi və EI’s Compendex, Petroleum Abstracts (Tulsa), Chemical Abstracts, Inspec xülasələndirmə sistemlərinə daxildir.

2017-ci ildə beynəlxalq indekslədirmə və xülasələndirmə sistemi Emerging Sources Citation Index daxil olunub.

A.V.Osipov1,V.Y.Kərimov2, E.İ.Vasilenko1, A.S.Monakova1

1İ.M.Qubkin adına Rusiya Dövlət Neft və Qaz Universiteti (Milli Tədqiqat Universiteti), Moskva, Rusiya; 2S.Ordjonikidze adına Rusiya Dövlət Geoloji Kəşfiyyat Universiteti, Moskva, Rusiya

Volqa-Ural neftli-qazlı əyalətinin cənub-şərq hissəsinin dərinliyində yerləşən çöküntülərində karbohidrogen sistemlərinin formalaşması şəraiti


Məqalədə neft-qazlılığın formalaşması şəraitinə baxılmış və geoloji-geofiziki və geokimyəvi tədqiqatların və karbohidrogen sistemlərinin modelləşdirilməsinin nəticələrinin kompleks təhlili əsasında Volqa-Ural (Rusiya Federasiyası) neftli-qazlı əyalətinin cənub-şərq hissəsinin dərinliyində yerləşən (5 km və daha çox) çöküntülərində neft və qaz toplanmalarının axtarış perspektivləri qiymətləndirilmişdir. Volqa-Ural neftli-qazlı əyalətinin böyük yataqlarında karbohidrogen hasilatının düşməsi və bütovlükdə region üzrə KH resurs bazasının tükənməsi dərinliyində yerləşən çöküntülərdə geoloji kəşfiyyat işlərinin yeni obyektlərinin axtarışları problemini olduqca aktual edir. İşdə dərində yerləşən karbohidrogen sistemlərinin elementləri və prosesləri tədqiq edilmiş, süxurların orqanik maddəsinin (OM) katagenezinin zonallığı müəyyən edilmiş, generasiya miqyasları göstərilmiş, tələlərin formalaşma müddəti təyin edilmişdir ki, bu da öyrənilmiş çöküntülərin neft-qazlılıq proqnozunun kriterial bazasını yaratmağa imkan vermişdir. Volqa-Ural neftli-qazlı əyalətinin cənubşərq hissəsi ərazisində böyük dərinliklərdə neft-qaz yığılmalarının axtarışları üçün daha perspektivli
lokal obyektlər seçilmişdir.

Açar sözlər: anomal yüksək buxar təzyiqləri; böyük dərinliklər; Volqa-Ural neftli-qazlı əyaləti; qaz; modelləşdirmə; ana neft-qaz süxuru; neft; orqanik maddə; generasiya mənbəyi; karbohidrogen sistemləri.


DOI: 10.5510/OGP20190100374

E-mail: osipov.a@gubkin.ru


B.A.Süleymanov1, Y.A.Lətifov2, E.F.Vəliyev1

1«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan; 2SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Layın neftveriminin artırılması üçün yumşaldılmış suyun istifadə olunması


Məqalədə neft veriminin artırılması üçün ikinci və üçüncü təsir əməliyyatları zamanı yumşaldılmış sudan (SoftenedWater) istifadəyə baxılmışdır. Aşağı minerallı (LSW) və aşağı codluqlu (SofW) suyun səthi gərilmənin azalmasına, islanma bucagının dəyişməsinə, adsorbsiyaya, emulsiyanın stabilliyinə və gilin şişməsinə təsirinin təhlili aparılmışdır. SW-dən istifadə zamanı daha stabil emulsiya əmələgəlmə və gilin şişməsinin azalması müşahidə olunmuşdur. İkinci təsir zamanı sıxışdırıcı agent kimi SofW-2 və SofW-1-in istifadə edilməsi susuz dövr ərzində neftçıxarma əmsalını (NÇƏ) sintetik dəniz suyunun (SDS) vurulmasıyla müqayisədə ən azı 29% və 25% artırdı, neftçıxarmanın son artımı isə müvafiq olaraq 21% və 15% təşkil etdi. Üçüncü təsir zamanı neftçıxartmanın artması kiçik minerallı (LSW) suyun vurulmasıyla müqayisədə SofW-2 və SofW-1 üçün müvafiq olaraq 13% və 10% təşkil etdi. Müşahidə olunmuşdur ki, sıxışdırıcı agent kimi SofW-nin tətbiqi zamanı neftin debiti LSW-daoldugu kimi, qeyri-xətti asılılığa malikdir. Müşahidə edilən effekt məhsulun sulaşması 50%-dən çox olmadıqda, emulsiyanın əmələ gəlməsi ilə izah edilir, bu kəmiyyət artdıqda isə debit stabilləşir və artıq xətti xarakter daşıyır.

Açar sözlər: neftçıxarmanın artırılması üsulları; aşağı codluqlu su; neftin sıxışdırılması; neftin çıxarılma əmsalı; bentonitin şişməsi; aşağı minerallı su; emulsiya.


DOI: 10.5510/OGP20190100375

E-mail: baghir.suleymanov@socar.az


F.Q. Həsənov

«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Neft və qaz hasilatında separasiya sisteminin təhlili


Qaz hasilatında separasiya qurğusundan sonra nəql olunan qazdan kondensat və mexaniki bərk hissəciklərin xüsusi çəki fərqlərinə görə mexaniki enerjiləri hesabına ayrılması və yığılması üçün axın istiqamətində kəmərin davamı olaraq tələ rolunu oynayan şaquli kondensatyığıcı tutum quraşdırılmalı və tutumdan əvvələ üçlüklə qaz axınının istiqamətinin dəyişdirilməlidir.Neft hasilatında neftin təkibində olan mexaniki bərk hissəciklərin xüsusi çəki fərqlərinə görə mexaniki enerjiləri hesabına ayrılması və yığılması üçün neftqaz separatorundan əvvəl neft kollektorunun davamı üzərində tələ rolunu oynayan şaquli tutum quraşdırılmalıdır və tutumdan əvvələ üçlüklə neft axınının istiqaməti dəyişdirilərək neftqaz separatoruna yönəldilməlidir.

Açar sözlər: qaz separatoru; neftqaz separatoru; kondensat; mexaniki bərk hissəciklər; süzgəc; kondensatyığıcı tutum; sıxlıq.


DOI: 10.5510/OGP20190100376

E-mail: fazilq.hasanov@socar.az


S.R.Rəsulov, A.N.Zeynalov

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti, Bakı, Azərbaycan

Yüksək özlülüklü asfalten-qətran-parafinli neftlərin hasilatının səmərəliliyinin artırılması


Neftin çıxarılması, nəqli və hazırlanması zamanı ən ciddi mürəkkəbləşmələrdən biri asfaltenqətran- parafin çöküntüləridir. Onların yeraltı quyu avadanlıqlarında, eləcə də atqı xətlərində, yığım sisteminin boru kəmərlərində yaranması neftçıxartma xərclərini artırır. Bu məsələlərin həlli üçün kifayət qədər səmərəli reagentlər yoxdur. Bizim tərəfimizdən çoxkomponentli və çoxfunksiyalı MORE-R və РÇ-R reagentləri hazırlanmışdır. Bu reagentlərin neftlərin donma temperaturuna, parafinin parçalanmasına və həll olunmasına, eləcə də parafinin çökməsinə təsiri tədqiq edilmişdir. Yeni reagentlər «Neft Daşları» sahəsində tətbiq edilmiş və qənaətbəxş nəticələr əldə edilmişdir. Təklif edilən üç parametrli Gerşel-Balkli modeli neftlərin nəqli zamanı onların reoloji parametrlərinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə oluna bilər.

Açar sözlər: asfalten-qətran-parafin çöküntüləri; nasos-kompressor boruları; reagentlər; parafinin parçalanması; reoloji parametrlər.


DOI: 10.5510/OGP20190100377

E-mail: rasulovsakit@gmail.com


V.F.Dyaqilev, N.K.Lazutin, V.N.Bakşeev

Tümen Sənaye Universiteti, Nijnevartovsk ş. filialı, Rusiya

Şimali-Orexovski yatağı timsalında suvurmanın neft hasilatına təsirinin qiymətləndirilməsi metodikasının aprobasiyası


Məqalədə istiqamətlər üzrə suvurmanın bölünməsinin mövcud neft-mədən sistemlərinə baxılır. Aparılmış tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, suvurmanın təsirinin qiymətləndirilməsi metodikasının praktiki əhəmiyyəti bunlardır: hasilat və vurucu quyular üzrə suvurma ilə hasilatın cari və yekun kompensasiyasının qiymətinin müəyyən edilməsi; sıxışdırmaya təsir etməyən suvurucu quyuların və suvurmanın təsirini tələb olunan səviyyədə almayan hasilat quyularının təyin edilməsi; kəmərarxasından su daxil olan quyuların təyin edilməsinə kömək edir; çevik çıxarılabilən qalıq ehtiyatların məskunlaşma zonasının təyini, qonşu hasilat quyuları ilə hasil edilən qalıq çıxarılabilən ehtiyatların payının təyini

Açar sözlər: neftverimi; istiqamətlər üzrə suvurma, hasilat zonası; qalıq su; su təzahürlərinin qarşının alınması.


DOI: 10.5510/OGP20190100378

E-mail: kpw72@yandex.ru


V.M.Şamilov, E.R.Babayev

Nanotexnologiyalar Departamenti, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Neft sənayesi üçün mis nanohissəciklər əsasında biosid kompozisiyası


Məqalədə tərkibində 30-50 nm ölçülü mis nanohissəcikləri və biosid xassəli oksazolidin birləşməsi -1-butoksi-2-oksazolidinmetoksipropan olan yeni kompozisiyanın sınaq nəticələri verilmiş və neft sənayesində tətbiqi imkanları tədqiq edilmişdir. Sınaq üçün sulfatreduksiyaedici bakteriyalar Abşeron yarımadasının «Bibi-Heybət» neft yatağının su laylarından götürülmüşdür. Bioloji parçalanmaya qarşı hazırlanmış məhlulun effektivliyi yağlayıcı-soyuducu mayedə tədqiq edilmişdir. Tədqiq olunan birləşmənin antimikrob effektivliyi digər komponentlərlə bərabər zonal diffuziya üsulu ilə öyrənilmişdir. Alınmış nəticələr təklif olunan biosid tərkibinin mikroorqanizm artımının qarşısını effektiv şəkildə aldığını sübut edir. Sonuncu fakt neft sənayesi üçün çox vacibdir, belə ki məhz sulfatreduksiyaedici bakteriyalar bioloji korroziyanın əsas mənbələrindən biri olaraq hər il ətraf mühitə böyük ziyan vurur.

Açar sözlər: biosidlər; mis nanohissəcikləri; 1-butoxy-2-oxazolidinemethoxy propan; sulfatreduksiyaedici bakteriyalar


DOI: 10.5510/OGP20190100379

E-mail: valeh.shamilov@socar.az


Ə.D.Ağa-zadə, A.M.Səmədov, M.E.Əlsəfərova, A.F.Əkbərova

«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR, Bakı, Azərbaycan

Neftin ilkin emalı və çətin parçalanan su-neft emulsiyasının susuzlaşdırılması üçün effektli deemulqatorların seçilməsinin tədqiqi


Su-neft emulsiyasının ilkin hazırlanması və xam neftin hazırlanması zamanı əmələ gələn çətin parçalanan su-neft emulsiyasının (ÇPSNE) susuzlaşdırılması üçün müvafiq effektiv deemulqatorların seçilməsi üzrə tədqiqatlar aparılmışdır. Müəyyən olunmuşdur ki, bottl-test nəticələrinə əsasən ND-12А deemulqatoru müəyyən test şəraitlərində Dissolvan-4411 deemulqatoru ilə müqayisədə neftin maksimal susuzlaşmasını təmin edir. ÇPSNE nümunələri ilə sınaqlar nəticəsində yüksək effektli deemulqator kimi ND-12А reagenti seçilmişdir. Dissolvan-4411-dən fərqli olaraq ND-12А deemulqatoru fazaların dəqiq ayrılması ilə ÇPSNE-ni praktiki olaraq tam parçalayır. Neftdə qalıq suyun miqdarı minimal, mexaniki qarışıqlar isə norma tərtibində olur.

Açar sözlər: su-neft emulsiyası; çətin parçalanan su-neft emulsiyası; bottl-test; sərf; deemulsasiya şəraiti.


DOI: 10.5510/OGP20190100380

E-mail: aygunshukurova@gmail.com


S.V.Kitayev1, İ.R.Baykov1, O.V.Smorodova1, V.İ.Semin2 

1«Uxta Dövlət Texniki Universiteti» Federal Dövlət Büdcəhesablı Ali Təhsil Müəssisəsi, Uxta, Rusiya; 2«Qazma texnikası» Elmi-istehsalat Birliyi MMC, Moskva şəhəri, Rusiya

Özünütəşkiledən sistemlər metodu ilə qazvurucu aqreqatların yastıq düyünlərinin rəqslərinin vibrospektrlarının interpretasiyası


Rusiyanın magistral təbii qaz nəqliyyatı ölkənin büdcəsini yaradan sənaye sahələrindən biridir. Magistral qazın vurulmasının enerji effektivliyi kompressor stansiyalarının texnoloji avadanlığının texniki vəziyyəti və istismar rejimi ilə təyin edilir. Məqalə qazvurucu aqreqatların (QVA) yastıq düyünlərinin vibrosiqnallarının interpretasiyası əsasında qazvurucu aqreqatlarda baş verəcək qəzaların proqnozlaşdırılması metodlarının işlənməsinə həsr edilmişdir. Vibrospektrların identifikasiyasında çətinliklər yaradan mürəkkəb qüsurun inkişafı zamanı diaqnostika bazasını tamamlayan göstərici kimi kəmiyyət meyarından - qazvurucu aqreqatların aşağı təzyiqli turbinlərinin dayaq yastıqlarının korpusunun rəqslərinin vibrosürətləri ilə ölçülən birölçülü tezlik sırası əsasında müəyyən edilmiş korrelyasiya ölçüsündən istifadə etmək tövsiyə edilmişdir. Göstərilmişdir ki, QVA qüsursuz vəziyyətdə olduqda qəribə attraktorun (v) korrelyasiya ölçüsünün daxil olan sahənin (m) ölçüsündən asılılığı asimptotik hərəkətli asılılıq şəklində olur. QPA-nın konstruksiyasında inkişaf edən qüsur olduqda isə v(m) funksiyası baxılan diapazonda monoton artan xarakterə malik olur. 

Açar sözlər: vibrospektr; amplituda; korrelyasiya ölçüsü; attraktor; faza sahəsi; determinasiyalaşmış xaos.


DOI: 10.5510/OGP20190100381

E-mail: svkitaev@mail.ru


Т.F.Akramov, N.R.Yarkeyeva

Ufa Dölət Neft Texniki Universiteti, Ufa, Rusiya

Səmt qazının səmərəli istifadəsi


Məqalədə Rusiya ərazisində yerləşən neft şirkətlərində səmt qazının yandırılması probleminə baxılır. Hal-hazırda neft ilə birgə hasil edilən səmt qazın istifadəsi faiz etibarı ilə qanunvericiliklə nizamlanan göstəricilərdən aşağıdır. Rəsmi məlumatlara əsasən hasil olunan səmt qazın 80%- dan çox olmayan hissəsi (normalaşdırılmış qiymət 95%) səmərəli istifadə edilir. Səmt qazın yandırılması prosesi oksigenin sərfi və artıq istiliyin buraxılması ilə müşayiət olunur, bu da ətraf mühitə neqativ təsir edir və nəticədə istilik effektinin artmasına gətirib çıxarır. Məqalədə səmt qazın istifadə edilməsinin əsas istiqamətlərini aşkar etmək və "Yamaşneft" Neft və Qazçıxarma İdarəsinin yataqları timsalında tətbiq edilən texnologiyaların gözlənilən səmərəliliyini müəyyən etmək məsələsinə baxılır. Tədqiqat nəticəsində sənaye bazası daxilində səmt qazının istifadəsinin geniş yayılmış üsulları öyrənilmişdi.

Açar sözlər: səmt qazı; məşəl; ППНТ-1,6 istilik sobaları; АГП-200 qaz-porşen qurğuları; C-sinifindən CAPSTONE qaz-turbin qurğuları; su-qaz qarışığı.


DOI: 10.5510/OGP20190100382

E-mail: akramov.timur@yandex.ru