SOCAR Proceedings

SOCAR Proceedings

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun rəsmi nəşri olan "SOCAR Proceedings" jurnalı 1930-cu ildən nəşr edilir və neft–qaz sənayesinin mütəxəssisləri, aspirantları və elmi işçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Jurnal beynəlxalq sitatgətirmə sistemləri Web of Science (Emerging Sources Citation Index), Scopus və Rusiya Elmi Sitatgətirmə İndeksi, və EI’s Compendex, Petroleum Abstracts (Tulsa), Chemical Abstracts, Inspec xülasələndirmə sistemlərinə daxildir.

L.P.Kalaçeva, A.F.Fedorova, E.Y.Şits, I.I.Rojin

REA Sibir bölməsi Neft Qaz Problemləri İnstitutu

Yakutiya yataqlarının təbii qaz hidratlarının tərkibində və strukturunda səciyyəvi qanunauyğunluqları


Yakutiya yataqlarının qazlarının tərkibinə görə hidratların əmələ gəlməsinin termodinamik şəraitlərinin hesablamaları Leno-Tunqus neftli-qazlı əyalətinin bütün yataqlarında hidrat əmələgəlmənin mümkün olduğunu göstərmişdir. Leno-Vilüysk neftli-qazlı əyalətinin yataqları üçün yalnız texnoqen hidratəmələgəlmə mümkündür. Müəyyən olunmuşdur ki, Yakutuiyanın bütün yataqlarının təbii qazları II kubik strukturlu hidratlar əmələ gətirir, hidratlar əsasən propan, izobutan və n-butanla zənginləşir.

DOI: 10.5510/OGP20150300246

E-mail: faitalina@mail.ru


B.B.Hüseynov1, F.İ.İbadov1, Ə.M.Salmanov2, E.H-M.Əliyeva2, B.İ.Məhərrəmov2, M.F.Tağiyev2

1SOCAR
2«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu, SOCAR

Yevlax-Ağcabədi çökəkliyində Maykop kompleksi çöküntülərində qeyri-ənənəvi karbohidrogen potensialının paleotektonik əsaslandırılması


Aparılmış geoloji-geofiziki və geokimyəvi tədqiqatlara əsasən müəyyən edilmişdir ki, YevlaxAğcabədi çökəkliyində Maykop çöküntüləri nisbətən qapalı dəniz şəraitində çökmüşlər, bu zaman üzvi maddələrin toplanması və karbohidrogenlərə çevrilməsi üçün münasib şərait olmuşdur. Kəsilişdə əsas nefttörədici ana süxurlar Maykop lay dəstəsinin alt hissəsində olan gilli və qismən də Eosenin mergelli, terrigen-tuflu süxurlarıdır. Bu çöküntülərin çökəkliyin 3.5 km-dən artıq dərinliklərə gömülmüş hissəsində üzvi maddələrin karbohidrogenlərə çevrilməsi üçün kifayət edən termodinamik şərait yaranmışdır. Aparılmış tədqiqat işləri göstərir ki, Yevlax-Ağcabədi çökəkliyində şist qazının toplanması perspektivliyinin mümkünlüyü, Maykop çöküntülərinin daha dərində yatan mərkəzi hissələrində yerləşən sahələrində ehtimal olunur. Bu sahələrdə Maykop çöküntülərinin litoloji tərkibi qalınlığı 20 sm-dən az olan nazik laylı, keçiriciliyi az alevrolit təbəqələri olan gillərlə xarakterizə olunur ki,bu da mümkünlüyü ehtimal olunan şist karbohidrogen yataqlarının gələcəkdə istismarı üçün münasib faktorlardan biridir.

DOI: 10.5510/OGP20150300247

E-mail: ahmed.salmanov@socar.az


M.R.Sisenbayeva

«QazNİPİMunayQaz» SC

Faza çevrilmə zonasında lay neftinin özlülüyünün dəyişməsi və «Karpatol-UM2K-Nurol» SAM-ın neftin qazla doyma təzyiqinə təsirinin təyin edilməsi


İşin əsas məqsədi flüidin birfazalıdan ikifazalı vəziyyətə çevrilməsinin eksperimental tədqiqatları zamanı lay neftinin özlülüyünün dəyişilməsinin aşkar edilməsi, həmçinin lay neftinə «Karpatol» reagentin əlavə edilməsi nəticəsində alınan doyma təzyiqi (Pdoy.) barədə məlumatların əldə edilməsidir.

DOI: 10.5510/OGP20150300248

E-mail: Sisenbaeva_M@kaznipi.kz


L.Dou1, Q.Li2, T.Li1, K.Jao1, M.Janq1

1Sian Neft Universiteti
2Çin Neft Universiteti

Karbon 4-oksidin vurulması üçün quyularda qeyri-izotermik axının və təsiredici amillərin modelləşdirilməsi


Neft yataqlarında CO2-nin vurulması neftçıxarmanın artırılması üçün sınanmış üsul olmaqla yanaşı, CO2-nin sekvestrasiyası prosesi eyni zamanda ətraf mühit üçün də təhlükəsizdir. Sekvestrasiya prosesində əsas məsələ CO2-nin vurulması üçün quyuda temperatur və təzyiq profillərinin daha dəqiq proqnozlaşdırmasıdır. CO2-nin xüsusi fiziki xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, CO2-nin vurulması zaman qeyri-izotermik axının və təsiredici amillərin modelləşdirilməsinin ədədi üsulunun işlənməsi məqsədi ilə məqalədə ölçüsüz Qelmqolts enerji kəmiyyətinə əsaslanan Span-Vaqner hal tənliyi istifadə olunur. Bu tənliyin həlli isə CO2-in fiziki parametrlərini təzyiq və istilikkeçirmə ilə əlaqələndirən iterativ üsulla tapılır. «Subei» yatağında Cao 8 quyusunun qazma meydançasından alınan məlumatların müqayisəsi göstərir ki, proqnozlaşdırılan temperaturların xətası 1% hüdudunda, təzyiqin maksimal xətası isə 1.6%-dən azdır ki, bu da işlənmiş metodikanın tətbiqi dəqiq proqnozların əldə edilməsinə imkan verir. Bundan əlavə, vurulma temperaturunun, təzyiqinin, sürətinin və vaxtının və s. təsiri altında yaranan quyudibi təzyiqə və temperatura təsir edən amillərin tədqiq edilməsi yolu ilə sensitiv təhlil də aparmaq olar.

DOI: 10.5510/OGP20150300249

E-mail: 77129dou@163.com


Ç.Kai1, Q.Li2, J.Huanq2, H.Çi3

1Çin Dağ Sənayesi və Texnologiyası Universiteti
2Çin Neft Universiteti
3Çin Geoloji Xidməti

Layların susuz yarılması: Maye azotun istifadəsi ilə layların yarılması və tətbiqi perspektivləri


Hal-hazırda maye azot su əsaslı yarılma mayesinin ən yaxşı əvəzedicisi hesab edilir. Məqalədə maye azotla soyutmanın süxurların çatlamasına təsirini təhlil etmək məqsədi ilə eyni şist nümunəsinin azot ilə soyudulmadan əvvəl və sonra keçirilmiş akustik və keçiricilik testlərinin nəticələri təqdim olunur. Nəticələr göstərmişdir ki, maye azot ilə soyutma nəinki nümunənin səthində termiki çatların əmələ gəlməsinə, həmçinin mikroçatların da artmasına gətirib çıxarır. Maye azot ilə soyudulduqdan sonra şist nümunəsində akustika dalğasının sürəti 2.69%-3.53% aşağı düşmüşdür, nümunənin keçiriciliyi isə 11.55% - 177.27% artmışdır. Məqalədə həmçinin tətbiqin üstünlükləri, texniki çətinlikləri və perspektivləri müzakirə edilir.

DOI: 10.5510/OGP20150300250

E-mail: cupcaicz@163.com


Ş.P.Kazımov, E.S.Abdullayeva, N.M.Rəcəbov 

(«Neftqazelmitədqiqatlayihə» İnstitutu)

Konstruksiyalı şişən pakerlərin təsnifatı və onların Azərbaycan yataqlarında tətbiq imkanları


Məqalədə dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində işlənmiş və tətbiq olunmuş şişən pakerlərlərin təsnifatı və onların digər konstruksiyalı pakerlərlə müqayisəli təhlili verilir. Həmçinin şişən pakerlərin tətbiq sahəsi, onların işlənmə mərhələləri, sıxlaşdırıcı element qismində elastomerlərin xüsusiyyətləri göstərilir. Bundan başqa elastomerin sıxılmasının tənzimləmək üçün qoruyucu halqaların təsviri verilir və sıxlaşdırıcı elementin qalınlığı göstərilir. Məqalədə həmçinin şişən pakerlərin müxtəlif konstruksiyalar və növləri, şişmə prosesinin tənzimləmə sistemləri təsvir edilir və şişən pakerlərin üstünlükləri və çatışmayan cəhətləri göstərilir.

Açar sözlər: şişən paker, sıxlaşdırıcı element, elastomer, qoruyucu anti-ektrusion halqalar, mexaniki paker, hidravliki paker, quyu fluidləri, təzyiq və temperaturun düşməsi

Məqalədə dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində işlənmiş və tətbiq olunmuş şişən pakerlərlərin təsnifatı və onların digər konstruksiyalı pakerlərlə müqayisəli təhlili verilir. Həmçinin şişən pakerlərin tətbiq sahəsi, onların işlənmə mərhələləri, sıxlaşdırıcı element qismində elastomerlərin xüsusiyyətləri göstərilir. Bundan başqa elastomerin sıxılmasının tənzimləmək üçün qoruyucu halqaların təsviri verilir və sıxlaşdırıcı elementin qalınlığı göstərilir. Məqalədə həmçinin şişən pakerlərin müxtəlif konstruksiyalar və növləri, şişmə prosesinin tənzimləmə sistemləri təsvir edilir və şişən pakerlərin üstünlükləri və çatışmayan cəhətləri göstərilir.

Açar sözlər: şişən paker, sıxlaşdırıcı element, elastomer, qoruyucu anti-ektrusion halqalar, mexaniki paker, hidravliki paker, quyu fluidləri, təzyiq və temperaturun düşməsi

Ədəbiyyat siyahısı

  1. В.С.Кроль. Применение пакерующих устройств в высоконапорных объектах глубоких скважин. М.: ВНИИОЭНГ, 1981.
  2. С.Г.Апряткина, М.Ф.Гараева, Р.Р.Садыкова. Применение новых технологий в условиях высокой обводненности //Материалы научной сессии студентов 25-29 марта 2013. Часть III. Альметьевск: АГНИ. -С.5-8.
  3. PosiFrac®. Система многостадийного гидроразрыва пласта. Каталог TAM International, Inc. www.tamcompletions. com.
  4. Э.Р.Низамов. Вовлечение в разработку трудноизвлекаемых запасов с применением технологии многостадийного ГРП на горизонтальных скважинах. Томск: ООО «Газпромнефть-восток», 2014. 
  5. А.Р.Исхаков. Опыт применения водонефтенабухающих заколонных пакеров ТАМ //«ТатНИПИнефть». Секция №2 «Бурение, исследование и ремонт скважин» в 2011 году. http://www.tatnipi.ru/sms_2011_2.html
  6. Технология за круглым столом: Заканчивание скважин, Baker Hughes, Halliburton, Packers Plus, Tenaris, TMK Premium-Services, Centek, TAM International & Tendeka //ROGTEC. -2011. -№ 4. www.rogtecnmagazin.com.
  7. М.Нухаев, О.Журавлев, Р.Щелушкин и др. Особенности оборудования для строительства горизонтальных скважин //Электронный журнал «Nefteqaz.Ru». -2014. -№ 3-4.
  8. Д.Дж.Лембке. Якоря разбухающих пакеров //Патент РФ № 2477365, 2013.
  9. Система изоляции интервалов Swellpacker. Каталог Halliburton Completion Tools.
  10. Система изоляции Swellpacker Slip-On. Halliburton Completion Tools.
  11. Е.А.Болычев, А.М.Нуйкин, Э.Я.Муслимов и др. Заканчивание горизонтальных скважин на пилотном кусте Русского месторождения //Научно-технический вестник ОАО НК «Роснефть». -2014. –Вып.2. -С.5-11.
  12. TAM FREECAP. Эластомерные пакеры затрубного пространства, расширяющиеся при контакте с флюидами. Каталог TAM International, Inc. www.tam-completions.com.
  13. Разбухающий пакер Falcon. Система многоступенчатой интенсификации потока. Каталог технологий Schlumberger. www.slb.com/mss
  14. Т.М.Габбасов, Р.И.Катеев. Заколонный самоуплотняющийся манжетный пакер //Патент РФ 2488685, 2013.
  15. В.В.Торопынин, В.И.Ванифатьев, А.В.Власов и и др. Совершенствование технических средств для разобщения пластов и изоляции межпластовых перетоков //Бурение и
    нефть. -2009. -№12.
  16. G.P.Maly. Well packer //Patent US 2489070, 1958.
  17. Н.Й.Вайдия. Способ и устройство для регулирования набухания эластомера для применения на забое скважины //Патент РФ № 2495225, 2013.
  18. М.В.Куренов, Д.В.Елисеев. Особенности использования разбухающих пакеров для разобщения горизонтальных участков скважин на шельфе Каспийского моря //Вестник Астраханского государственного технического университета. -2011. -№2(52). -C. 69-72.
  19. А.А.Киекбаев. Исследование эластомеров для применения в набухающих пакерах для крепления места сочления многоствольных скважин //Международный научный институт «Educatio». -2014. -№ 5. –С.25-27.
  20. Д.Дж.Лембке. Устройство для использования со скважинным инструментом, имеющим разбухающий элемент, скважинный инструмент и способ его сборки //Патент РФ № 2485282, 2013.
  21. А.В.Власов, А.Г.Фомин, В.В.Торопынин. Пакер //Патент РФ на полезную модель № 108095, 2011.
  22. А.В.Власов, А.Г.Фомин, В.В.Торопынин. Уплотнительный узел пакера //Патент РФ на полезную модель № 140323, 2014.
  23. А.В.Власов, А.Г.Фомин, В.И.Ванифатьев, В.В.Торопынин. Пакер //Патент РФ на полезную модель № 86650, 2009.
  24. Каталог компании «ЗЭРС». Группа компаний «Заканчивание, эксплуатация и ремонт скважин», 2014.
  25. R.Freyer. Well packing //Patent EP1672166 A1, 2006.
  26. G.L.Harris. Method of employing a coated elastomeric packing element. //Patent US4862967 A, 1989.
  27. M.M.Brezinski, G.B.Chitwood, R.H.Echols et al. Annular isolators for expandable tubulars in wellbores //Patent US6854522 B2, 2005.
  28. J.Freyer. Well packing //Patent US 20040020662 A1, 2004.
  29. Н.Г.Ибрагимов, Р.М.Рахманов, Р.Б.Ибатуллин и др. Способ эксплуатации скважинного нефтепромыслового оборудования //Патент РФ № 2531416, 2014.
  30. J.Edwards, R.L.Gloahec, C.Vercaemer et al. Flow control //Patent US 20060185849 A1, 2006.
  31. D.Patel. System and method to seal using a swellable material //Patent US 20050199401 A1, 2005.
  32. N.Vaidya, R.Bhavsar. Swellable elastomer-based apparatus, oilfield elements comprising same, and methods of using same in oilfield applications //Patent US 20070027245 A1, 2007.
  33. Д.Дж.Марри. Самоуплотняющийся пакер //Патент РФ № 2392417, 2010.
  34. P.Nguyen. Method and apparatus for forming an annular barrier in a wellbore //Patent US 20040055760 A1, 2004.
  35. N.Thomson. Device and method to seal boreholes //Patent US 20040194971 A1, 2004.
  36. K.Whanger, J.Vicic, Ch.Cuffe et al. Expandable sealing apparatus //Patent US 20040118572 A1, 2004.
Ardını oxu Qısa mətni oxu

DOI: 10.5510/OGP20150300251

E-mail: elmira.abdullayeva.2016@mail.ru


İ.P.Qarayev, F.D.Mirzəyev, O.L.Arxipova

MMC «Gazprom VNIIGAZ»

Arktika şelfinin neft-qaz yataqlarının abadlaşdırılmasının konseptual sxemlərinin işlənməsi metodikası


Dəniz neft-qaz yataqlarının abadlaşdırılması və isitismarı işlərinin təşkili xarici və yerli praktikada aprobasiya olunmuş qurğuların, texnologiyaların və texniki vasitələrin mövcudluğundan asılıdır. Dəniz neftqazmədən texniki vasitə və texnologiyalarının inkişafı prioritetliliyinin əsaslı təyin olunması təşkil olunmuş işlərin müvəffəqiyyətliyini təmin edəbilər. Məqalədə, Arktika şelfinin neft-qaz yataqlarının abadlaşdırılmasının konseptual sxemlərinin işlənməsi metodikası təqdin olunur.

DOI: 10.5510/OGP20150300253

E-mail: oxana-arkhipova@yandex.ru


E.N.Qurbanov

«Özbəkneftqaz» MHŞ-nin «Mübarək QEZ» MMC

«Mübarək Qaz Emalı Zavodu» MMC-nin kompleks təkmilləşdirilməsinin effektiv aspektləri


Məqalədə təbii qazın emalı proseslərinin, xüsusilə kükürdən selektiv təmizlənməsi, aşağı temperaturlu separasiyası, propan-butan fraksiyaların aralıqda saxlanılması kimi, kompleks təkmilləşdirilməsinin elmi və tətbiqi nəticələri təqdim olunmuşdur.

DOI: 10.5510/OGP20150300252

E-mail: MGPZ35@mail.ru


S.N.Hüseynova1, E.R.Babayev4, N.Ç.Mövsüm-zadə5, R.R.Sırlıbayeva2, İ.İ.Safiullina3, E.M.Mövsüm-zadə1

1Ufa Dövlət Neft Texniki Universiteti; 2Başqırtıstan Dövlət Universiteti; 3Başqırtıstan Dövlət Aqrar Universiteti; 4AMEA Akademik Ə.M.Quliyev adına Aşqarlar Kimyası Institutu; 5AMEA-nın Kibernetika İ

Bir sıra üzvi silisium nitrillərlərin keçid metalların duzları ilə komplekslərin yaradılması: termodinamika, reaksiyaların mexanizmi və praktiki xüsusiyyətlər


Məqalədə sintez olunmuş birləşmələrin və onların komplekslərinin antimikrob fəallığının aşkar edilməsi üzrə sınaqların nəticələri təqdim olunur. Müəyyən olunmuşdur ki, sintez olunmuş silisium üzvi nitrillar antimikrob xassələrə malik dağılmaya və korroziyaya qarşı xüsusiyyətləri olan neft yağları üçün polifunksional aşqarlardır. Bundan başqa keçid metallarının duzlarıyla bir sıra üzvi silisium nitrillərin və onların komplekslərinin quruluşunun kvant-kimya tədqiqatlarının nəticələri təqdim edilmişdir: nitril və koordinasiya əlaqələrinin quruluşuna müxtəlif əvəzedicilərin və duzların təsiri araşdırılmışdır. Həmçinin monomerlərin atomlarında effektiv yüklərin paylanmasının xüsusiyyətləri təqdim edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, keçid metalların duzlarıyla birgə üzvi silisium nitrillərin komplekslərinin yaranması zaman n-komplekslər yaranırlar. Co<Ni<Cu

DOI: 10.5510/OGP20150300254

E-mail: ilnara.safiullina@mail.ru